17 marca 2026 · Czas czytania: 6 min

UPRT - szkolenie z wyprowadzania z sytuacji nietypowych

UPRT - Upset Prevention and Recovery Training - to szkolenie, które może uratować życie. Dosłownie. Uczy pilotów rozpoznawania, zapobiegania i wyprowadzania samolotu z sytuacji nietypowych - takich jak niekontrolowane przechyły, przeciągnięcie, korkociąg czy dezorientacja przestrzenna. W akrobacja.com prowadzimy szkolenie UPRT na samolocie Extra 300L - idealnej maszynie do tego typu treningu. Instruktorem jest Maciej Kulaszewski, wielokrotny Mistrz Polski w akrobacji lotniczej.

Co to jest UPRT?

Upset Prevention and Recovery Training to szkolenie zaprojektowane w odpowiedzi na jedną z najczęstszych przyczyn wypadków lotniczych: utratę kontroli nad samolotem w locie (Loss of Control In-flight - LOC-I). Statystyki ICAO i EASA jednoznacznie wskazują, że LOC-I jest główną przyczyną śmiertelnych wypadków w lotnictwie komercyjnym i ogólnym.

UPRT uczy pilotów dwóch kluczowych umiejętności:

• Prevention (zapobieganie) - rozpoznawanie sytuacji, które mogą prowadzić do upset (nietypowego położenia samolotu), i reagowanie zanim sytuacja stanie się krytyczna.
• Recovery (wyprowadzanie) - prawidłowe techniki wyprowadzania samolotu z nietypowego położenia, gdy do upset już doszło. To obejmuje m.in. wyprowadzanie z korkociągu, przeciągnięcia w różnych konfiguracjach, niekontrolowanego przechyłu i lotu z dużym kątem natarcia.

Dlaczego EASA wymaga UPRT?

Od 2018 roku EASA (European Union Aviation Safety Agency) wymaga szkolenia UPRT jako obowiązkowego elementu ścieżki szkoleniowej pilotów zawodowych. Rozporządzenie (UE) 2018/1974 wprowadziło wymóg UPRT dla kandydatów na licencję CPL(A) i ATPL(A). To nie jest opcja - to obowiązek regulacyjny dla każdego, kto chce latać zawodowo w Europie.

Dlaczego EASA podjęła tę decyzję? Bo dane były jednoznaczne. Analiza wypadków lotniczych przez ostatnie dekady pokazała, że piloci wyszkoleni tradycyjnymi metodami często nie radzą sobie w sytuacjach nietypowych. Standardowe szkolenie pilotowe uczy latania w normalnych warunkach - ale nie uczy, co zrobić, gdy samolot znajdzie się w położeniu, którego pilot nigdy wcześniej nie doświadczył. UPRT wypełnia tę lukę.

Co obejmuje szkolenie UPRT?

Unusual attitudes - nietypowe położenia

Pilot uczy się rozpoznawania i wyprowadzania samolotu z nietypowych położeń: duże kąty przechylenia (powyżej 60 stopni), duże kąty pochylenia (nos wysoko lub nisko poza normalnym zakresem), kombinacje obu. Kluczowa jest prawidłowa kolejność działań: najpierw roll (przechył do poziomu), potem pitch (pochylenie do normalnego lotu). Odwrotna kolejność - częsty błąd niedoświadczonych pilotów - pogarsza sytuację.

Przeciągnięcie (stall)

Szkolenie obejmuje rozpoznawanie objawów zbliżającego się przeciągnięcia i prawidłową technikę wyprowadzenia. Kluczowe jest zrozumienie, że samolot może się przeciągnąć przy dowolnej prędkości i w dowolnym położeniu - nie tylko „wolno i z nosem do góry". Ćwiczymy przeciągnięcia w różnych konfiguracjach: w locie prostym, w zakręcie, z wysuniętymi klapami, z asymetrycznym ciągiem.

Korkociąg (spin)

Korkociąg to autorotacja samolotu po przekroczeniu krytycznego kąta natarcia z asymetrią. To jedna z najniebezpieczniejszych sytuacji w lotnictwie - i jedna z najważniejszych umiejętności w programie UPRT. Na Extra 300L ćwiczymy wejście w korkociąg, jego rozpoznanie (kierunek obrotu, typ korkociągu) i standardową procedurę wyprowadzenia. Nasz samolot, certyfikowany na +10G/-10G, jest idealny do tego ćwiczenia - wychodzi z korkociągu natychmiast po zastosowaniu prawidłowej techniki.

Dezorientacja przestrzenna (spatial disorientation)

Dezorientacja przestrzenna to sytuacja, w której zmysły pilota podają fałszywe informacje o położeniu samolotu. To zjawisko fizjologiczne - złudzenia błędnika, złudzenia wzrokowe, efekt somatogravic. UPRT uczy rozpoznawania tych złudzeń i polegania na przyrządach zamiast na odczuciach cielesnych. Na Extra 300L możemy bezpiecznie symulować sytuacje prowadzące do dezorientacji - i ćwiczyć prawidłowe reakcje.

Dlaczego Extra 300L jest idealny do UPRT?

Nie każdy samolot nadaje się do szkolenia UPRT. Potrzebujesz maszyny, która:

• Jest certyfikowana w kategorii akrobacyjnej - Extra 300L ma certyfikację na +10G/-10G, co daje ogromny margines bezpieczeństwa podczas ćwiczeń korkociągów i nietypowych położeń.
• Ma przewidywalne właściwości lotne - Extra 300L wchodzi i wychodzi z korkociągu w sposób czysty i powtarzalny. Pilot-uczeń może skupić się na technice, a nie na walce z samolotem.
• Jest dwumiejscowa z podwójnym sterowaniem - instruktor w tylnym kokpicie ma pełną kontrolę i może w każdej chwili interweniować.
• Ma silnik odporny na lot odwrócony - silnik Lycoming AEIO-580-B1A z wtryskiem i smarowaniem na lot odwrócony działa niezawodnie w każdym położeniu samolotu.

Wiele ośrodków szkoleniowych prowadzi UPRT na samolotach typu Cessna 152 Aerobat czy Zlín - to dobre maszyny, ale Extra 300L oferuje zupełnie inny poziom bezpieczeństwa i efektywności szkolenia. Większy margines przeciążeń, lepsze właściwości korkociągowe i wyższa moc to parametry, które robią różnicę.

UPRT vs kurs akrobacji FCL.800 - czym się różnią?

To częste pytanie. Kurs akrobacji FCL.800 i szkolenie UPRT to dwa różne szkolenia z różnymi celami:

• FCL.800 uczy wykonywania figur akrobacyjnych - pętli, beczek, hammerheadów, korkociągów. Cel: uprawnienie do akrobacji lotniczej, możliwość wykonywania figur i startowania w zawodach.
• UPRT uczy zapobiegania i wyprowadzania z sytuacji nietypowych. Cel: bezpieczeństwo. Nie chodzi o to, żeby pięknie wykonać korkociąg - chodzi o to, żeby szybko i prawidłowo z niego wyjść.

W praktyce oba szkolenia mają wspólne elementy (korkociąg, przeciągnięcie, loty na dużych kątach natarcia), ale podejście jest różne. UPRT kładzie nacisk na rozpoznanie zagrożenia i szybką reakcję, a nie na precyzję figury. FCL.800 to szkolenie dla pasjonatów akrobacji, UPRT to szkolenie dla każdego pilota, który chce być bezpieczniejszy.

Dla kogo jest UPRT?

• Kandydaci na CPL(A) i ATPL(A) - obowiązek regulacyjny EASA. Bez UPRT nie ukończysz szkolenia na licencję zawodową.
• Piloci linii lotniczych - szkolenie recurrent (odświeżające) UPRT jest rekomendowane przez EASA i wymagane przez wielu przewoźników.
• Piloci PPL(A) - nie jest wymagane przepisami, ale jest najlepszą inwestycją w bezpieczeństwo, jaką możesz zrobić. Statystyki wypadków w lotnictwie ogólnym mówią same za siebie - LOC-I to główny zabójca pilotów GA.
• Instruktorzy FI(A) - jeśli uczysz innych, sam musisz perfekcyjnie radzić sobie w sytuacjach nietypowych.

Nasze szkolenie UPRT

Szkolenie UPRT w akrobacja.com prowadzi Maciej Kulaszewski - instruktor z ponad 3 000+ godzin nalotu, wielokrotny Mistrz Polski w akrobacji lotniczej, z doświadczeniem szkoleniowym obejmującym setki kursantów. Szkolenie realizujemy na Extra 300L SP-EKS z bazy Radom-Piastów (EPRP).

Program obejmuje część teoretyczną (aerodynamika sytuacji nietypowych, fizjologia, procedury recovery) i część praktyczną w powietrzu. Szczegóły dotyczące programu, czasu trwania i ceny - napisz do nas na WhatsApp, dostosujemy program do Twoich potrzeb i poziomu doświadczenia.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest szkolenie UPRT?

Upset Prevention and Recovery Training, szkolenie z zapobiegania i wyprowadzania z nietypowych pozycji lotu. Wymóg EASA dla pilotów zawodowych.

Czy UPRT to to samo co akrobacja?

Nie, UPRT to szkolenie bezpieczeństwa, akrobacja to dyscyplina sportowa. Ale akrobacja jest najlepszym treningiem UPRT. Sprawdź kurs akrobacji FCL.800.

Gdzie mogę przejść szkolenie UPRT w Polsce?

akrobacja.com oferuje szkolenie na Extra 300L SP-EKS. Nasz pilot Maciej Kulaszewski ma 3 000+h nalotu. Zapytaj o Camp Akrobacyjny jako wprowadzenie.